കേരളത്തിന്റെ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായിരുന്നു ഒരു കാലത്ത് സ്വകാര്യ ബസുകൾ. ഗ്രാമങ്ങളെയും നഗരങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിലും, സാധാരണക്കാരുടെ ദൈനംദിന യാത്രകൾ സുഗമമാക്കുന്നതിലും പ്രൈവറ്റ് ബസുകൾ വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. എന്നാൽ, മുപ്പതിനായിരത്തിലധികം സ്വകാര്യ ബസുകൾ സർവീസ് നടത്തിയിരുന്ന കേരളത്തിൽ, ഇന്ന് അത് ഏഴായിരത്തിൽ താഴെയായി ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ദിനംപ്രതി വഷളായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ വ്യവസായം ഇന്ന് നിലനിൽപ്പിനായുള്ള കടുത്ത പോരാട്ടത്തിലാണ്.
​കേരളത്തിലെ സ്വകാര്യ ബസ് മേഖല നേരിടുന്ന പ്രധാന പ്രതിസന്ധികൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
​1. പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ യാത്രാ പദ്ധതിയും കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിയുടെ മറ്റ് ആനുകൂല്യങ്ങളും
​സ്വകാര്യ ബസ് വ്യവസായത്തിന് സമീപകാലത്ത് ഏറ്റ ഏറ്റവും വലിയ പ്രഹരങ്ങളിലൊന്നാണ് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി നടപ്പിലാക്കിയ ‘പ്രിയദർശിനി’ സൗജന്യ യാത്രാ പദ്ധതി. ഈ പദ്ധതിയിലൂടെ ഒരു വലിയ വിഭാഗം യാത്രക്കാർക്ക് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസുകളിൽ സൗജന്യ യാത്ര സാധ്യമായതോടെ, സ്വകാര്യ ബസുകളിലെ സ്ഥിരം യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടായി. സർക്കാരിൽ നിന്ന് സബ്സിഡിയോ സാമ്പത്തിക സഹായമോ ലഭിക്കാത്ത സ്വകാര്യ ബസുകൾക്ക് ഇത്തരം സൗജന്യങ്ങൾ നൽകുക അസാധ്യമാണ്. ഇത് സ്വകാര്യ ബസുകളുടെ ദൈനംദിന കളക്ഷനിൽ ഭീമമായ ഇടിവ് വരുത്തി. ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കും സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികൾക്കും ഉൾപ്പെടെ നൽകുന്ന മറ്റ് സൗജന്യങ്ങളും കൂടിയാകുമ്പോൾ, സമാനമായ റൂട്ടുകളിൽ സർവീസ് നടത്തുന്ന സ്വകാര്യ ബസുകൾക്ക് പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ് നിലവിലുള്ളത്.
​2. കുതിച്ചുയരുന്ന ഇന്ധനവിലയും പ്രവർത്തനച്ചെലവും
​ബസ് വ്യവസായത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിച്ചത് നിയന്ത്രണമില്ലാതെ കുതിച്ചുയർന്ന ഡീസൽ വിലയാണ്. ഇതിനു പുറമെ, സ്പെയർ പാർട്സുകളുടെ വില, ഇൻഷുറൻസ് തുക, ടയർ മാറ്റുന്നതിനുള്ള ചെലവ്, റോഡ് നികുതി എന്നിവയിലുണ്ടായ വൻ വർധനവ് ബസുടമകളുടെ നടുവൊടിച്ചു. ഒരു ദിവസത്തെ സർവീസ് കഴിയുമ്പോൾ ജീവനക്കാർക്ക് ശമ്പളവും ഡീസൽ അടിച്ച വകയിലുള്ള പണവും നൽകിയാൽ പലപ്പോഴും ഉടമയ്ക്ക് ബാക്കിയാവുന്നത് കടം മാത്രമാണ്.
​3. സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങളുടെ പെരുപ്പവും യാത്രക്കാരുടെ കുറവും
​കോവിഡിന് ശേഷം ജനങ്ങളുടെ യാത്രാശീലങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. ഇരുചക്ര വാഹനങ്ങളുടെയും കാറുകളുടെയും ഉപയോഗം ക്രമാതീതമായി വർധിച്ചു. ബസുകളെ ആശ്രയിക്കുന്ന യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ ഇത് വലിയ ഇടിവുണ്ടാക്കി.
​4. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കൺസെഷൻ നിരക്ക്
​വർഷങ്ങളായി മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കൺസെഷൻ നിരക്ക് ബസ് മേഖലയെ സംബന്ധിച്ച് വലിയൊരു ബാധ്യതയാണ്. മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ സർക്കാരുകൾ ഇതിന് സബ്സിഡി നൽകുമ്പോൾ, കേരളത്തിൽ ഇതിന്റെ മുഴുവൻ ഭാരവും സ്വകാര്യ ബസുടമകളാണ് വഹിക്കുന്നത്. യാത്രാനിരക്കുകൾക്കും ചെലവുകൾക്കും ആനുപാതികമായി കൺസെഷൻ നിരക്ക് ശാസ്ത്രീയമായി പരിഷ്കരിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഇനിയും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
​5. പെർമിറ്റ് പ്രശ്നങ്ങളും ദേശസാൽക്കരണവും
​കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന പല നയങ്ങളും സ്വകാര്യ ബസുകൾക്ക് പ്രതികൂലമായി മാറി. ദേശസാൽക്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി പല പ്രധാന റൂട്ടുകളിൽ നിന്നും സ്വകാര്യ ബസുകളെ ഒഴിവാക്കി. പെർമിറ്റ് പുതുക്കി നൽകുന്നതിലെ കാലതാമസവും മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പിന്റെ കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങളും ഈ വ്യവസായത്തെ കൂടുതൽ ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്നു.
​6. രൂക്ഷമായ തൊഴിലാളി ക്ഷാമം
​വരുമാനം കുറയുകയും തൊഴിൽപരമായ സമ്മർദ്ദം വർധിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഈ മേഖലയിൽ നിന്ന് തൊഴിലാളികൾ വൻതോതിൽ കൊഴിഞ്ഞുപോയി. കൃത്യമായ വേതനം ഉറപ്പില്ലാത്തതിനാൽ പുതിയ തലമുറ ഇതിലേക്ക് കടന്നുവരാൻ മടിക്കുന്നു. ഡ്രൈവർമാരെയും കണ്ടക്ടർമാരെയും കിട്ടാത്ത അവസ്ഥ പല ബസുകളും സർവീസ് അവസാനിപ്പിക്കാൻ കാരണമായിട്ടുണ്ട്.
​പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ: അതിജീവനത്തിന് എന്തുചെയ്യണം?
​ഈ പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാൻ അടിയന്തരമായ ഇടപെടലുകൾ ആവശ്യമാണ്:
​തുല്യ നീതി ഉറപ്പാക്കൽ: പ്രിയദർശിനി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സൗജന്യ യാത്രാ പാസുകൾ സ്വകാര്യ ബസുകളിലും അനുവദിക്കുകയും, അതിലൂടെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന തുക സർക്കാർ ബസുടമകൾക്ക് സബ്സിഡിയായി നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധാനം കൊണ്ടുവരിക.
​നികുതി ഇളവുകളും ഇന്ധന സബ്സിഡിയും: റോഡ് നികുതി, ഇൻഷുറൻസ് എന്നിവയിൽ സർക്കാർ പ്രത്യേക ഇളവുകൾ അനുവദിക്കുക. ഒപ്പം സബ്സിഡി നിരക്കിൽ ഡീസൽ ലഭ്യമാക്കുക.
​കൺസെഷൻ പരിഷ്കരണം: വിദ്യാർത്ഥികളുടെ യാത്രാനിരക്ക് നിലവിലെ ചെലവുകൾക്ക് ആനുപാതികമായി ശാസ്ത്രീയമായി പരിഷ്കരിക്കുക.
​സഹകരണ സംഘങ്ങൾ: ബസുടമകളെ ഏകോപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി സഹകരണ മാതൃകയിലുള്ള ക്ലസ്റ്ററുകൾ രൂപീകരിക്കുക.

സ്വകാര്യ ബസ് വ്യവസായം തകരുന്നത് ബസുടമകളുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി സർവീസുകൾ നാമമാത്രമായ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ ഉൾപ്പെടെ സാധാരണക്കാരുടെ ആശ്രയം ഇപ്പോഴും പ്രൈവറ്റ് ബസുകളാണ്. കെ.എസ്.ആർ.ടി.സിക്ക് മാത്രം കേരളത്തിലെ മുഴുവൻ യാത്രാക്ലേശവും പരിഹരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നത് ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. അതിനാൽ, പൊതുഗതാഗതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായ സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയെ സംരക്ഷിക്കാൻ സർക്കാരിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് പ്രായോഗികവും അടിയന്തരവുമായ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ ഉണ്ടായേ തീരൂ.

AJESH VAKKANDAM